روایتی موسیقایی از فاجعه هفدهم شهریور 1357؛ موسیقی جمعه سیاه

روایتی موسیقایی از فاجعه هفدهم شهریورماه ؛

موسیقی جمعه سیاه

 

 

 

 

«موسیقی 2002» - علیرضا بهمیاری در وب سایت راه نوا نوشت: فاجعه کشتار مردم در میدان ژاله تهران در هفدهم شهریورماه سال 1357 خورشیدی به دست ارتش رژیم پهلوی که به "جمعه سیاه" مشهور شده است ، یکی از وقایع مهم مرتبط با تلاش مردم برای مخالفت آشکار با رژیم پهلوی و سعی در به ثمر نشستن انقلاب اسلامی به شمار می رود.

 

17 شهریور 1357 چه خبر بود؟

 

راهپیمایی بزرگ مردم در عید فطر سال 1357 که مصادف با 13 شهریورماه بود ، سرآغاز حرکت خونین 17 شهریور آن سال را رقم زد.

در عید فطر مردم در شهرهای خمین، تهران، قم، کرج، ایلام و چند شهر دیگر، پس از برگزاری نماز عید، به حرکت درآمدند و شعارهای دینی و کوبنده بر ضد رژیم سردادند.

در صبح جمعه، ١٧ شهریور سال ١٣۵۷، مردم تهران پس از ادای فریضه نماز صبح، برای چهارمین روز متوالی از خانه‌ها بیرون آمده و سیل‌آسا به سمت خیابان‌ها آمدند. مرکز تجمع آنان میدان ژاله (میدان شهدای کنونی) بود. همین که مردم به خیابان‌ها رسیدند، ناگهان با دیدن تانک‌ها و زره‌پوش‌های نظامی و مأموران مسلسل به دست حکومت، غافلگیر شدند، ولی بدون اعتنا به سربازان، به حرکت خود ادامه دادند.

از خیابان‌های اطراف، سیل انبوه جمعیت با سردادن شعارهای انقلابی، به سمت میدان ژاله در حرکت بود. مأموران مسلح پس از چند بار اخطار، از زمین و هوا جمعیت را ناجوانمردانه هدف رگبار مسلسل قراردادند.

در این روز،‌ جوانان بسیاری جان خویش را از دست دادند و به خاطر به ثمر رسیدن نهال انقلاب اسلامی، به قربانگاه عشق و شهادت شتافتند.

حضرت امام خمینی (ره)، در ١٨ شهریور سال ١٣۵۷، با ارسال پیامی به ملت شریف و شجاع ایران، ضمن ابراز همدردی با ملت، کشتار وحشیانه رژیم شاه را محکوم و دولت آشتی‌ملی را، دولتی تحمیلی و غیرقانونی اعلام کردند.

***

17 شهریور 1357 در آینه موسیقی

 

فاجعه 17 شهریور 1357 ، سرفصلی مهم در تاریخ موسیقی کشور محسوب می شود و اتفاق های ویژه موسیقایی در پیوند با این حادثه رخ داده است. در ادامه روایتی موسیقایی از این روز تاریخی را مرور می کنیم:

 

یک: حادثه 17 شهریورماه سال 57 آن چنان برای برخی اهالی موسیقی سنگین و فاجعه بار است که ترجیح می دهند از رادیو و تلویزیون ملی ایران کنار کشیده و فعالیت های خود را در این رسانه متوقف سازند. در ابتدا "محمدرضا لطفی" ، آهنگساز و نوازنده صاحب نام نخستین فردی است که در واکنش به جمعه سیاه از رادیو و تلویزیون استعفا می دهد و به شکلی غافلگیرکننده فعالیت های موسیقایی خود را پیگیری می کند. پس از وی سایر اعضای گروه موسیقی "شیدا" به سرپرستی محمدرضا لطفی نیز از رادیو استفعا می دهند. متعاقب آن همه اعضای گروه تازه تاسیس "عارف" نیز به سرپرستی "حسین علی زاده" از رادیو استعفا دادند. بلافاصله اعضای این دو گروه سنتی روی به فعالیت های زیر زمینی موسیقایی آوردند و از جمله آثاری که در این دوران خاص اجرا نمودند باید به قطعه "ژاله خون شد" اشاره کرد.

در ابتدا محمدرضا لطفی با همراهی گروه عارف و شیدا در زیرزمین خانه اش این قطعه را به صورت بی کلام ضبط نمود اما پس از چندی که جنبش عظیم مردمی اوج گرفت آن‌ها این قطعه را در استودیو بل ضبط کردند تا در راهپیمایی‌های مردمی صدای ژاله خون شد به گوش رسد. این قطعه در دستگاه چهارگاه که نواها و قطعه‌های حماسی بسیاری در قالب آن اجرا گردیده خوانده شد و در تاریخ موسیقی ایران جاودان گشت.

قطعه ژاله خون شد به صورت همخوانی و با اجرای همسریان گروه شیدا منتشر شد تا مشخص نشود چه فرد یا افرادی این قطعه را اجرا نموده اند. حسین علی زاده در مقام سازنده ملودی و سیاوش کسرایی در جایگاه شاعر عوامل ساخت این اثر هستند. این قطعه پس از انتشار با استقبال مخاطبان مواجه شد و هم اکنون به عنوان یکی از آثار خاطره انگیز درباره 17 شهریور 1357 به ثبت رسیده است. همچنین در سال 1358 این قطعه در سومین سری از مجموعه آلبوم‌های چاووش (انقلاب1) گنجانده شد و روانه بازار موسیقی کشور گردید.

متن کامل شعر

ژاله بر سنگ افتاد چون شد ؟ / ژاله خون شد
خون چه شد ؟ خون چه شد ؟ / خون جنون شد

ژاله خون کن / خون جنون کن
سلطنت زین جنون واژگون کن / ژاله بر گل نشان، گلپران کن
بر شهیدان زمین گلستان کن / نام گمنام‌ها جاودان کن
تا به صبح آید این شام تیره / در شب تیره آتشفشان کن (2)
دست در کن / شو خطر کن / خانه ی ظلم زیر و زبر کن (2)

جان خواهر، روستایی، برادر/ پیشه ور، ای جوان، ای دلاور
ما همه یک صف و در برابر/ آن ستمکار، آن تاج بر سر
خواهر من، گرامی برادر / چون به هر حال تنهاست مادر
من به خاک افتادم تو بگذر/ بهر ایجاد دنیای بهتر (2)

ای شما ای صف بیشماران / اشک من در نثار شمایان
بر سر هر گذرگاه و میدان/ ژاله شد، ژاله شد، ژاله چون شد؟
ژاله خون شد، ژاله دریای خون شد/ خون جنون، خون جنون
سلطنت واژگون، واژگون شد

 

دو: پس از وقوع حادثه 17 شهریور ، "حمید شاهنگیان" که به تنهایی سرودهایی در مخالفت با رژیم جنایتکار پهلوی و در حمایت از انقلاب اسلامی به صورت کاملا زیرزمینی و پنهانی تولید می کرد ، قطعه" 17 شهریور" را ساخت و اجرا نمود. معمولا شیوه اجرایی آثار شاهنگیان در ان دوران به این صورت بود که خود وی به تنهایی قطعات را اجرا می کرد و پس از ضبط چند باره صدایش ، اجراها به صورت همخوانی در می امدند و در نهایت مشخص نبود که یک نفر این کار را انجام داده و مخاطبان گمان می کردند گروه کر آثار را اجرا کرده است. البته مدتی بعد شاهنگیان این قطعه را با همراهی گروه سرودی که تا چند سال بعد آثار وی را اجرا می کردند ، ضبط و ارائه نمود.

این قطعه نیز با استقبال مردم مواجه گردید و اکنون یکی از آثار موسیقایی شاخص و ماندگار با موضوع جمعه سیاه محسوب می شود. گفتنی است ، در سال 1387 به مناسبت سی امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ، مرکز موسیقی و سرود سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به رهبری رازمیک اوهانیان و اجرای گروه کر این مرکز ، این اثر موسیقایی به صورت زنده اجرا شد.

متن کامل شعر

درود ، درود ، درود

به روان پاک شهید راه خدا

درود ، درود ، درود

به جوان که کشته شد به میدان شهدا

درود ، درود ، درود

به تمام شهیدان کرب وبلا

درود ،درود ، درود

بر خمینی روح خدا

ای که پرپر کنی جوانه ها

می زنی آتشی به خانه ها

می کشی خلق مسلم خدا

تا که خود پرکنی خزانه ها

17 شهریور روز ننگ تو

17 شهریور افتخار ما (2)

هر شهید ما به خاک و خون تپید های راه او

جاودانه بــاد نام او نام او نام او

رهنمای هر مجاهد است و می رسد

به گوش خلق قهرمان پیام او پیام او

 

سه: فاجعه 17 شهریورماه 1357 و شدت جنایت رژیم پهلوی باعث می شود که "اسفندیار منفرد زاده" ، آهنگساز مطرح آن سال ها بلافاصله دو کار را تولید نماید و سپس حدود بیست روز بعد از جمعه سیاه ، این دو قطعه در قالب یک آلبوم موسیقی منتشر شدند. در این راستا منفردزاده روز نوزدهم شهریور ماه به استدیو پاپ می رود و نسخه دوم قطعه "جمعه" با عنوان "جمعه برای جمعه" را با صدای "فرهاد مهراد" مجددا تنظیم نموده و ضبط می نماید. گفتنی است ، این قطعه با ترانه ای سروده شهیار قنبری ، موسیقی اسفندیار منفرزاده و با صدای فرهاد مهراد برای نخستین بار در سال 1350 اجرا شد و در فیلم سینمایی "خداحافظ رفیق" ساخته امیر نادری مورد استفاده قرار گرفت. البته درباره این اثر گفته می شود این قطعه در پیوند با حادثه سیاهکل تولید شده و پس از تیرباران چند تن از نیروهای فداییان خلق در بهمن ماه 1349که در حادثه سیاهکل نقش داشتد این قطعه ساخته و اجرا گردید و مضمون آن مرتبط با آن واقعه چریکی است.

در نسخه ابتدایی از صدای سوت استفاده شده و قطعه ریتم آرام تر و با تنظیمی خلوت تر اجرا شده است. لحن اجرایی خواننده هم در پیوند با موسیقی آرام تر است. اما در نسخه جدید ، قطعه جمعه با تنظیم و اجرایی تازه و با ریتمی کوبنده و نظامی همراه می شود. منفرد زاده در این تنظیم از کوبش ضربه های بر هم دو پاره سنگ که از ابتدا تا انتهای قطعه شنیده می شوند ، بهره برده است تا فضای اثر کاملا اعتراضی باشد. در ادامه از صدای "اسفندیار قره باغی" ، خواننده توانمند اپرا و کلاسیک که تا آن زمان مشهورترین اثرش اجرای متفاوتی از قطعه مشهور "ای ایران" در سال 1350 بود برای بخش کرال و همسرایی استفاده کرده بود. در ضمن یک همخوان زن هم قره باغی را در اجرای بخش ترجیع بند اثر همراهی می کرد. همچنین آواخوانی نیز در بخش هایی از این قطعه شنیده می شود. فرهاد مهراد هم در این اجرا با احساسی متفاوت نسبت به نسخه پیشین به اجرا پرداخته بود و قطعه را محزون تر و محکم تر اجرا نموده است. فضای کلی نسخه دوم قطعه جمعه نسبت به نسخه اول محزون تر ، سنگین تر و در یک ارزیابی کلی ، موفق تر و شنیدنی تر است.

اگر چه برای نخستین بار جمعه برای حادثه سیاهکل اجرا شد ولی در سال 57 با فاجعه 17 شهریور نیز پیوندی ناگسستنی پیدا کرد و در واقع قطعه تازه که جمعه برای جمعه نامیده می شود کاملا در رابطه با فاجعه جمعه سیاه اجرا شده است و باید از این اثر نیز به عنوان یک اثر موسیقایی مانا و جاودان نام برد.

متن کامل شعر

توی قاب خیس این پنجره‌ها
عکسی از جمعه‌ی غمگین می‌بینم
چه سیاهه به تنش رخت عزا
تو چشاش ابرای سنگین می‌بینم

داره از ابر سیا خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه

نفسم در نمی‌یاد، جمعه‌ها سر نمی‌یاد
کاش می‌بستم چشامو، این ازم بر نمی‌یاد

عمر جمعه به هزار سال می‌رسه
جمعه‌ها غم دیگه بیداد می‌کنه
آدم از دست خودش خسته می‌شه
با لبای بسته فریاد می‌کنه:

داره از ابر سیا خون می‌چکه
جمعه‌ها خون جای بارون می‌چکه

جمعه وقت رفتنه ، موسم دل کندنه
خنجر از پشت می‌زنه، اون که همراه مئه

چهار: "اسفندیار منفرد زاده" در نوزدهم شهریور ماه اثر تازه دیگری که کاملا تحت تاثیر فاجعه 17 شهریور تولید شده را در استیو پاپ ضبط می کند ؛ قطعه ای با نام "شبانه 2" که با عناوین "شهیدای شهر" یا "یه شب مهتاب" نیز شناخته می شود. موسیقی این اثر که دارای ریتم شش هشتم سنگین است ساخته و تنظیم اسفندیار منفرد زاده است ، شعر توسط احمد شاملو سروده شد و با صدای "فرهاد مهراد" اجرا گردید. گفتنی است ، این تیم هنری در سال 1353 قطعه "شبانه 1" را تولید کرده بود که آن هم  مضمونی اعتراضی داشت و با این ابیات شروع می شد:

کوچه ها باریکن ، دکونا بسته است / خونه ها تاریکن ، طاقا شکسته است

از صدا افتاده ، تار و کمونچه / مرده می برن ، کوچه به کوچه

حال در پی فاجعه جمعه خونین ، قطعه شبانه 2 با فضایی کاملا اعتراضی تولید شد. اثری با ساختار پاپ ارکسترال که سازهایی چون فلوت و گیتار در ساختار تنظیم به کار گرفته شده بود. قطعه ای شنیدنی و موفق که جزو آثار شاخص موسیقی پاپ محسوب می شود و از این اثر نیز به عنوان یکی دیگر از آثار موسیقایی ماندگار در پیوند با کشتار مردم در نوزدهم شهریور 1357 یاد می شود.

متن کامل شعر

یه شب مهتاب / ماه می‌یاد تو خواب / منو می‌بره / کوچه به کوچه / باغ انگوری ، باغ آلوچه / دره به دره / صحرا به صحرا / اون جا که شبا پشت بیشه‌ها / یه پری می‌یاد ترسون و لرزون / پاشو می‌ذاره / تو آب چشمه / شونه‌می‌کنه موی پریشون / یه شب مهتاب / ماه می‌یاد تو خواب / منو می‌بره / ته اون دره / اون‌جا که شبا /      یکه و تنها / تکدرخت بید ، شاد و پرامید / می‌کنه به ناز ،دستشو دراز / که یه ستاره بچکه مثه ، یه چیکه بارون /  به جای میوه‌ اش ، سر یه شاخه‌اش ، بشه آویزون / یه شب مهتاب ، ماه می‌یاد تو خواب / منو می‌بره از توی زندون / مث شب‌پره با خودش بیرون / می‌بره اون‌جا که شب سیاه / تا دم سحر/ شهیدای شهر/ با فانوس خون جار می‌کشن / تو خیابونا سر میدونا / عمو یادگار مرد کینه‌دار مستی یا هشیار خوابی یا بیدار؟/ مستیم و هشیار شهیدای شهر/ خوابیم و بیدار شهیدای شهر / آخرش یه شب ماه می‌آد بیرون/ از سر اون کوه بالای دره / روی این میدون ماه می‌شه خندون / یه شب ماه می‌یاد

 

پنج : تصنیف "مگه نه" با صدای "محمدرضا شجریان" ، خواننده مطرح موسیقی سنتی و موسیقی ساخته شده توسط عطا الله خرم و شعری سروده بیژن سمندر اگر چه پیش از فاجعه هفده شهریور 57 ساخته شد ولی از ان جایی که شب 17 شهریور و پس از کشتار مردم تهران در میدان ژاله از طریق رادیو ایران پخش شد و البته به دلیل لحن محزون آن به اثری مشهور نزد مردم مبدل شد و یادآور جمعه سیاه نزد مخاطبان گشت.

بخشی از شعر

من و تو قصه ی یک کهنه کتابیم. مگه نه؟
یه سوالیم، یه سوال بی جوابیم. مگه نه؟

 

شش : "محمدعلی ابرآویز" یکی از چهره هایی است که در سال 1357 به صورت خودجوش چندین سرود و قطعه انقلابی را در مقام تهیه کننده ، شاعر و ملودی ساز تهیه و تولید نمود. قطعه "سمفونی میدان شهدا" عنوان یکی از این آثار است که 12 دقیقه مدت زمان دارد و ابرآویز از ان به عنوان یکی از شاخص ترین آثار خود نام برده است.

ابرآویز در گفت گویی درباره حضور خود در روز جمعه خونین اظهار کرده بود : توانستم با سختی فراوان در جمعه سیاه یا همان 17 شهریور 1357 با استفاده از دو ضبط صوت نسبتاً سنگین شعارها و صداهای واقعی اعتراضات مردمی را ضبط کنم که هم‌اکنون در آرشیو سازمان رادیویی کشور موجود است.

 

هفت و هشت: فاجعه 17 شهریور 1357 موجب سست شدن هر چه بیشتر پایه های سلطنت محمدرضا پهلوی می شود و در این مقطع زنگ خطر برای پایان و سرنگونی رژیم شاهنشاهی از قبل با صدای بلندتر به صدا در می آید و همین امر موجب می شود تا به تدریج برخی از اهالی هنر و به ویژه خواننده های نزدیک به دربار از ایران مهاجرت کنند. اما علاوه بر این ماجرا در ان سو برخی اهالی موسیقی نیز متاثر از فاجعه رخ داده آثاری موسیقایی تولید می کنند. در این راستا ، دو خواننده مشهور و فعال آن دهه در پی فاجعه کشتار مردم تهران در میدان ژاله دو اثر موسیقی ساخته و ان چنان که گفته می شود به صورت پنهانی منتشر می شوند.

قطعه نخست با عنوان "زندونیا" با صدای "شاهرخ شاهید" است که در پایان آن دکلمه ای اجرا می شود که  اعتراضی به کشتار مردم در هفدهم شهریور و دولت آشتی ملی شریف امامی است:

با ما که خون عزیزان خود را دیدیم لاله واره و پرپر / بر سنگفرش 17 شهریور / از آشتی مگو دیگر

همچنین در ابتدای قطعه مذکور نوید آزادی به زندانیان داده می شود :

مادرا شیون نکنید / رخت عزا تن نکنید / گل بریزین شاد باشید / مژده می یارن براتون / زیر شکنجه بعد از این / جون نمی دن جووناتون ...

اما دیگر اثری که گفته می شود در پیوند با 17 شهریور اجرا شده است  با عنوان "فاجعه" با صدا و ملودی ساخته شده توسط "داریوش اقبالی" ، ترانه ای سروده ایرج جنتی عطایی و تنظیمی از داوود اردلان است. بخشی از شعر این اثر:

بر این ویران خاک تو که گلگون شد در عاشورا / به یادت باغ می سازند برادرهای فرداها

به دلیل اینکه دو خواننده فوق ، یکی چند روز پس از اجرا و دیگری چند ماه بعد از اجرای یکی از قطعات از ایران خارج شدند و سپس به جمع خواننده های ضد انقلاب پیوستند همیشه سعی می کنند روی چنین آثاری که اجرا کرده اند مانور ندهند و بر این اساس تعداد معدودی از مخاطبان از این موضوع که این قطعات بر اساس چه رویداد تاریخی تهیه و تولید شده اند ، اطلاع دارند.

 

نه : به مناسبت یکمین سالگرد شهدای میدان ژاله که دیگر به میدان شهدا تغییر نام یافته بود در شانزدهم شهریور 1358 قطعه "آدینه خونبار" با اجرای "گروه کر" از صدا و سیما پخش گردید. حمید سبزواری در مقام شاعر و حمید شاهنگیان در جایگاه ملودی ساز پدیداورندگان این اثر بودند. همچنین احمدعلی راغب به عنوان نوازنده عود در این اثر حضور داشته است. این قطعه در استدیوی صدا و سیما ضبط شده است.

بخشی از شعر

بس درد یاد از یاد تو در سینه دارم / داد از تو ای آدینه هر آدینه دارم

 

ده : "هر کجا فریاد آزادی منم" عنوان قطعه ای موسیقایی است که با صدای "شهرام ناظری" ، خواننده نام آشنای موسیقی سنتی و آهنگ ساخته شده توسط محمدرضا لطفی و سروده ای از هوشنگ ابتهاج تولید شد و شانزدهم شهریور 1359 در قالب نماهنگی 27 دقیقه ای به یاد شهدای روز هفدهم شهریورماه سال 57 از طریق سیما پخش گردید. این اثر موسیقایی را نخستین قطعه ای باید دانست که با همراهی نماهنگ از تلویزیون ایران پخش شده است ؛ اثری که با دکلمه هوشنگ توکلی ، بازیگرسینما، تئاتر و تلویزیون اجرا شد و به دلیل استقبال مخاطبان بیش از 30 بار در طول سال 1359 به روی آنتن رفت. یادآور می شود ، مهدی کلهر در تولید این نماهنگ طولانی مدت نقش ویژه ای داشت.

 

یازده : "جمعه خونین" عنوان اثری با ساختار سمفونیک ساخته "کامبیز روشن روان" ، آهنگساز معروف است که به عنوان مرثیه ای به یاد شهدای 17 شهریور سال 57 تهران ، به اجرا رسیده است. این قطعه با همراهی دو گروه کر و خواننده های تک خوان اجرا شده است و احتمالا در سال 1359 ضبط شده است.

 

دوازده و سیزده : "محمد عبدالحسینی" ، خواننده نام آشنای موسیقی سنتی صدا و سیما ، قطعه "لاله های شهریور" را با شعر و ملودی ای ساخته خودش و با تنظیمی از داوود ورزیده در ساختار موسیقی سنتی به یاد شهدای 17 شهریور 57 اجرا نموده است.

بخشی از شعر

عاشقان تشنه بودند /  دست ساقی زمان پیاله بود
ماه شهریوری بوی خون داشت /هرکجا اگر گلی دمیده بود

همچنین "محمد عبدالحسینی" در این زمینه اثر دیگری با عنوان "شهریوری های عاشق" اجرا نموده است. محسن حسینی به عنوان ملودی ساز و تنظیم کننده و بیژن ارژن در جایگاه شاعر دیگر عوامل ساخت این اثر هستند. این قطعه دارای ساختار ارکسترال است.

بخشی از شعر

از جمعه ی لاله ی سرخ / تا داغ باران شقایق
ای لاله در لاله بستان ها / ای گلستان ها خون پاک شما
ای یاران عاشق مردان میدان / چون خورشید رخشان بر بام ایران

 

چهارده : "ناصر عبداللهی" ، خواننده معتبر پاپ ، سال 1378 در صدا و سیما قطعه ای با عنوان "آزادی" اجرا نمود که موسیقی آن توسط مهرداد نصرتی ساخته و تنظیم شده است. این اثر یکی از آثار مهجور و کمتر شنیده شده خواننده است و سال هاست که از رسانه ملی بازپخش نشده است.

 ***

در ارتباط با فاجعه 17 شهریور 1357 / چرا برخی آثار موسیقایی ماندگار شدند و سایر قطعات به توفیق نرسیدند؟

از ماندگاری تا نامانایی

 

 

در واکاوی آثاری که به صورت مستقیم با موضوع فاجعه 17 شهریور 1357 (جمعه سیاه) تهیه ، تولید و منتشر شده اند به چهار اثر موسیقی ماندگار می رسیم : قطعه "شبانه 2" با صدای فرهاد مهراد ، قطعه "17 شهریور" با اجرای گروه کر ساخته حمید شاهنگیان ، قطعه "ژاله خون شد" با اجرای گروه کر ساخته حسین علی زاده و قطعه "جمعه برای جمعه" با اجرای فرهاد مهراد.

پرسش قابل طرح این است که چرا چهار اثر فوق در گذران زمان به ماندگاری رسیدند و اکنون وقتی سخن از جمعه خونین 17 شهریور 1357 به میان می آید در بین آثار هنری مختلف فقط این چهار اثر موسیقایی شاخص هستند و سایر آثار نتوانستند به این درجه از مانایی نایل شوند؟ این آثار دارای چه ظرفیت ها و ویژگی هایی بودند که به ماندگاری رسیدند ؟

اولین نکته مشترک در هر چهار قطعه این است که آثار به صورت زیرزمینی ، خودجوش و اندکی پس از فاجعه در همان سال 1357ساخته شده اند. در واقع غیرسفارشی بودن آثار و در بطن ماجرا بودن ، عنصر مشترک چهار اثر است. همچنین عوامل ساخت و تولید این آثار به جز این قطعه ها ، چندین اثر موسیقی انقلابی دیگر در همان سال 1357 تولید و منتشر نمودند. پس این آثار صرفا یک جرقه هنری نبوده است و تولید آثار این چنینی تداوم داشته است و عوامل آنها دغدغه ساخت این گونه آثار را داشته اند و با باور و اعتقاد قلبی و راستین اقدام به ساخت این آثار کرده اند.

در سه اثر شاهد حضور چهره های مطرح موسیقی حرفه ای هستیم که دست به خلق این آثار زده اند و البته یک اثر توسط شخصی ساخته شده که تجربه ای موسیقایی پیش از این نداشته ولی ساخت آثار بعدی موید این نکته است که وی در گذر زمان آثار موسیقایی ماندگار و شنیدنی متنوع دیگری هم خلق نموده است. در واقع تبحر و مهارت سازندگان هم در ماندگاری آثار تاثیرگذار بوده است.

اما باید اذعان کرد که مهم ترین عامل موفقیت و ماندگاری در یک اثر موسیقایی ، کیفیت فنی آن اثر است. یعنی کلام ( شعر یا ترانه ) ، ملودی ، تنظیم و اجرا (خواننده یا گروه کر) باید در سطح خوب و حرفه ای قرار داشته باشند و در ضمن وقتی یک اثر با کیفیت فنی بالا حرف دل مخاطب را هم بیان نماید و اثری دغدغه مند باشد میزان احتمال ماندگاری آن افزایش می یابد.

ساختار چهار اثر مذکور ، حاوی یک نکته افتراق هم هست ؛ یعنی دو اثر ساختار پاپ ارکسترال دارند ، دیگری ساختاری سنتی دارد و چهارمی یک قطعه سرود است که در

/ 2 نظر / 51 بازدید
امیر

سلام میشه یه چند تا کار خوب که این چند وقته شنیدی رو معرفی کنی؟

امیر

هم آلبوم هم تک قطعه.ممنون.