رویدادهای موسیقی پاپ ایرانی


+ نقدی بر آلبوم « شب کوچه ها » با صدای علیرضا افتخاری

نقدی بر آلبوم « شب کوچه ها » با صدای علیرضا افتخاری

 

 

 

برای من سرآغازی به معنای سرانجامه

 

 

پنجاه و دومین آلبوم « علیرضا افتخاری » خواننده مطرح و باسابقه کشور نیمه آبان امسال با نام " شب کوچه ها " به صاحب امتیازی شرکت پنج برگ هنر و پخش ایران گام و هنر شهر وارد بازار موسیقی شد .

این آلبوم سیزدهمین مجموعه ای است که در آن افتخاری به ارائه کارهایی در سبک موسیقی پاپ و تلفیقی پاپ – سنتی پرداخته است .

البته این در حالیست که یکی از بهترین قطعات پاپ اجرا شده توسط این خواننده که در ضمن نخستین کار وی در این گونه موسیقی نیز بوده است ، قطعه " رد خون " در آلبوم قصه شمع می باشد که جزو صد اثر برتر تاریخ موسیقی کشور نیز برگزیده شده است .

آلبوم به صورت والتی سه لت مرغوب منتشر شده است . نام آلبوم با فونتی بزرگ با خط نستعلیق بر روی کاور اصلی آلبوم نقش بسته و نام خواننده و همچنین آهنگسازاین مجموعه " فریدون خشنود " نیز زیر آن حک شده است . در داخل اینسرت آلبوم تصویر این دوچهره قرار داده شده است و نام نوازندگان هر قطعه به تفکیک ذکر شده است .

با توجه به اینکه نام آهنگساز 7 قطعه آلبوم فریدون خوشنود می باشد از درج نام وی در زیر خودداری می کنم .

 

 

بررسی قطعات آلبوم " شب کوچه ها " :

 

 

1 – شب کوچه ها = شاعر : زنده یاد شهرام دانش – تنظیم : بهنام ابطحی

با صدای سه تار این قطعه شروع می شود و پس از آن به تدریج موسیقی شکل واقعی خود را پیدا می کند . ویلن ها با موسیقی پیوند می خورند و درام نیز زیر بنای کار را تشکیل می دهد . این قطعه به صورت شش و هشت تقریبا سنگین می باشد . پس از 07 /1 خواننده شروع به خواندن می کند و دو بار بیت نخست قطعه را اجرا می کند : ( سبو شکسته مست عشق / در به دره کوی توام – مست می ام اما هنوز / لب تشنه ی روی توام ) .

در ادامه بخش بی کلام موسیقی فرا می رسد که با محوریت ویلن می باشد و پس از لحظاتی خواننده دوباره اجرا را در دست می گیرد . تحریرهای مناسب خواننده وهمگونی خوب آن با موسیقی اجرا را شنیدنی تر می کند . خواننده کماکان به اجرای خود ادامه می دهد . در بخش بی کلام سه تار فضا را در اختیار می گیرد و این در حالیست که موسیقی کم حجم تر شده است . پس از آن ویلن ها هارمونی لازم را برقرار می سازند و خواننده به گام بالاتری می رود و اجرا را به سرانجام می رساند . ( تو خلوت شب کوچه ها / اسم تورو داد می زنم – تا جون به تن مونده برام / عشقتو فریاد می زنم )

در پایان خواننده بر روی حرف ( آ ) مانور زیادی می دهد و با تحریرهای مختلف آن را اجرا می کند .پس از آن خواننده باز به ابتدای ترانه می رسد و اجرای خود را در بخش پایانی به اتمام می رساند .

بهنام ابطحی که از تنظیم کننده های باسابقه پاپ می باشد به خوبی توانسته فضای مورد نظر آهنگساز را در تنظیم این قطعه خلق نماید و عملکرد خوبی در این قطعه داشته است .

این قطعه جزو بهترین کارهای آلبوم می باشد و قرار دادن آن به عنوان نخستین اثر آلبوم هوشمندانه به نظر می رسد .

 

 

2 – سلام ای مست = شاعر : علیرضا قزوه – تنظیم : حسین فاضل

این قطعه با صدای سه تار و همراهی ارکستر که سازهای تمبک و زهی ها آن را همراهی می کنند شروع می شود . پس از اجرای اورتور، موسیقی از حجم می افتد و خواننده به صورت آواز شروع به خواندن می کند . پس از 26/1 موسیقی پرحجم می شود و بخش بی کلام زده می شود . در بخش بی کلام سه تار برجسته ظاهر می شود .

 بعد از 32/2 خواننده شروع به خواندن به صورت تصنیف خوانی می کند . پس از آن بخش بی کلام موسیقی را به پیش می برد و دوباره حضور خواننده که اجرا را پی می گیرد . در ادامه تار فضا را در اختیار می گیرد و تمبک و درام نیز زیر صدای خواننده نقش پررنگی دارند . پس از آن خواننده به گام بالاتری می رود و اجرا را هدایت می کند . سه تار با موسیقی پیوند می خورد و خواننده نیز به صورت متوالی به اجرای خود ادامه می دهد . در پایان خواننده با تحریرهای بیشتری کار خود را به پایان می رساند .

 

 

3 – تو خنده هام ، تو گریه هام = شاعر : زنده یاد لیلا کسری – شاعر قطعه آوازی : زنده یاد عماد خراسانی – تنظیم : فریدون خوشنود

نوای قانون آغازگر این قطعه است که صدای آلتو نیز در پس زمینه به گوش می رسد . پس از 28 ثانیه موسیقی به صورت شش و هشت سنگین در می آید که البته با سینتی سایزر و قانون همراه است . در دقیقه 1 خواننده شروع به خواندن می کند که با حال و هوای موسیقی شش و هشتی سنخیت دارد . در ادامه خواننده به گام بالاتری می رود و البته فرود را نیز تجربه می کند . پرسش وپاسخ های موسیقی و خواننده کماکان ادامه دارد . پس از آن خواننده به قسمت آوازی می رود و موسیقی از ریتم می افتد و خواننده آواز را اجرا می کند . پس از آن موسیقی به حالت قبلی در می آید و خواننده به تناوب گامهای اجرا را عوض می کند و اوج و فرودها را هدایت می نماید . در ادامه موسیقی بی کلام زده می شود و بعد از آن خواننده با اجرای ترجیع بند کار خود را به اتمام می رساند .  

 

 

4 – کعبه دل = شاعر : استاد مشفق کاشانی – تنظیم : پیام طونی

سولوی ویلن آغاز کننده این قطعه است . پس از 20 ثانیه موسیقی قطعه به صورت کامل با حال و هوای الکترونیک ترکی شروع می شود . در ادامه خواننده کار خود را پیش می گیرد و پس از آن در بخش بدون کلام کلارینت حضور می یابد . در ادامه خواننده به اجرای خود می پردازد و باز کلارینت ظاهر می شود . باز صدای خواننده که با تحریرهای بیشتری همراه است و دوباره موسیقی قطعه که به آثار ترکی بسیار شیبه است . در ادامه کلارینت و ویلن که با حضور خواننده و تحریرهای بیشتری قطعه راه خود را ادامه می دهد . در ادامه بخش بی کلام بازهم ظاهر می شود و بعد از آن خواننده اجرای خود را پیش می گیرد . در پایان با حضور پیانو و سازهای الکترونیک و اجرای خواننده قطعه تمام می شود .

در این قطعه خواننده سنتی تر و محزون تر به اجرا می پردازد و البته موسیقی نسبت به سایر قطعات پاپ تر می باشد .شعر این قطعه نسبت به سایر آثار آلبوم در جایگاه بهنتری قرار می گیرد .

 

5 – شب بو = شاعر : علیرضا قزوه – تنظیم : بهنام ابطحی

این قطعه با صدای سنتور شروع می شود و پس از ان موسیقی شش و هشت آرام آغاز می شود . حضور پرنگ ویلن ها که ملودی را می نوازند و پس از اورتور 42 ثانیه ای ، خواننده شروع به خواندن می کند . در ادامه یک بخش بی کلام کوتاه و پس از آن خواننده به گام بالاتری می رود . در بخش بی کلام زهی ها و درام حضور دارند و پس از آن باز پرسش و پاسخ های خواننده و موسیقی به صورت کوتاه طنین انداز می شود . در بخش بی کلام زهی ها و درام و پس ازآن خواننده که ( چه حالی دارن ) را با تاکید و تحریر های بیشتری اجرا می کند و این در حالیست که موسیقی از ریتم می افتد . در ادامه موسیقی به حالت عادی بر می گردد و اجرا راه خود را به پیش می برد . در بخش بی کلام اورتور زده می شود و ویلن ها و سنتور در رنگ آمیزی موسیقی در این بخش پررنگ می شوند . خواننده در پایان همان روند ابتدایی قطعه را پی می گیرد و قطعه بدین صورت تمام می شود .

 

 

6 – صبحتان بخیر مردم = شاعر : علیرضا قزوه – تنظیم : حسین فاضل

در آغاز ویلن ها و درام شروع کننده اورتور این قطعه می باشند وهمچنین کلارینت نیز با آن پیوند می خورد . پس از اورتور 30 ثانیه ای خواننده در حالت سنگین تری اجرا را شروع می کند .

خواننده نام قطعه را در حالتهای مختلف و در گامهای پایین و بالا اجرا می کند . در ادامه کلارینت در بخش بی کلام پررنگ است و همچنین زهی ها ، تا اینکه خواننده در گام بالاتری به اجرا می پردازد . در بی کلام باز زهی ها ، و خواننده که اجرا را پی می گیرد و البته موسیقی که در حالت اسلو دنبال می شود. در زیر صداها درام و زهی ها مشهود است . در ادامه باز خواننده وپس از آن بخش بی کلام با ساز کلارینت و پس از لحظاتی خواننده به گام پایین می آید و اجرا را به پیش می برد . حضور دوباره کلارینت و زهی ها و دوباره اجرای خواننده و این روند چند بار تکرار می شود . در پایان باز خواننده دو سه بار با تحریرهای مختلف نام قطعه را بیان می کند و کار به پایان می رسد .

 

 

7 – شمع و شکر = شاعر : مولانا – تنظیم : میثم مروستی

در آغاز موسیقی با حضور فلوت و سازهای الکترونیک شروع می شود و در ادامه صدای نی و حضور خواننده در ثانیه 40 که اجرا را آغاز می کند . دف در حین اجرای خواننده شنیده می شود . زیربنای اصلی قطعه سازهای الکترونیکی می باشد و خواننده همچنان اجرا را ادامه می دهد . خواننده با مکثی کوتاه در حین اجرا  کار خود را انجام می دهد و همچنین با تعویض سازها مواجه هستیم .

ریتم این قطعه شش و هشت سنگین است و البته به کارهای محلی نیز بی شباهت نیست . در ادامه خواننده دوباره اجرا را پی می گیرد و از ابتدا شعر را دوباره می خواند . در ادامه خواننده در گامی بالا به اجرا می پردازد و پس از آن به گام پایین تر می آید . موسیقی در یک حالت ثابت قرار دارد و این فقط خواننده است که اوج و فرودها را تجربه می کند . در بخش بی کلام کلارینت دوباره ظاهر می شود . موسیقی از ریتم می افتد و کم کم دف افزوده می شود تا اینکه خواننده اجرا را دست می گیرد ودرادامه گروه کر به صورت همخوانی بخشی کوتاه از شعر را اجرا می کنند . در پایان با همراهی دف ، نی و پس زمینه سینتی سایزر خواننده بخش پایانی اجرا را به پایان می رساند .

با توجه به ملودی این قطعه به نظر می رسد اگر این کار در فضای سنتی با دف ، نی ، تنبور و فلوت تنظیم می شد کار جالب تری حاصل ان می شد .

شعر این قطعه هم جزو کارهایی است که تا به حال توسط چندین خواننده اجرا شده است و مطلوب تر این است که خواننده ها و شاعران به جای اینکه اشعار تکراری شاعران بزرگ را اجرا کنند ، اشعار تازه تری از همین گروه شاعران را برگزینند تا برای شنونده تازگی لازم را داشته باشند . به نظر نمی رسد اشعار تکراری دیگر قابلیت اجرای چندین باره را دارا باشند و بتوان انتظار بازخورد موفقیت آمیزی هم از آن داشت. این مورد معضلی است که در بین موسیقی سنتی و پاپ دیده می شود .

 

 

8 – به کجا چنین شتابان = شاعر : طهمورث پورشیرمحمد – آهنگ : الهام افتخاری – تنظیم : میثم مروستی

با یک اینتروی کوتاه که شامل صدای ویلن ها می شود قطعه شروع می شود و در ادامه موسیقی حالت ارکسترال به خود می گیرد و پس از 30 ثانیه خواننده با ریتم تقریبا شش و هشت اجرا را شروع می کند و حضور سه تار و پس از آن خواننده با تحریرهای خود اجرا را پی می گیرد . موسیقی کم حجم است وصدای ویلن و آلتو زیر صدای خواننده به گوش می رسد و البته با فضا سازی الکترونیکی وهمچنین خواننده به اجرای خود ادامه می دهد . گرچه لحن خواننده و نوع اجرا به شش و هشت می خورد ولی موسیقی چندان این لحن را ندارد و اوج و فرود آن ارکسترال میشود . در ادامه خواننده به گام بالامی رود و اجرا را پی می گیرد و ترجیع بند پس از آن زده می شود و در پایان اجرا با تحریر بیشتری همراه می شود . در پایان با بخش بی کلام مواجه می شویم که با صدای زهی ها ، سازهای بادی ، کوبه ای و تمبک و سه تارهمراه می شود.

 

 

در مجموع آلبوم " شب کوچه " در ردیف دیگر کارهای پاپ یا بهتر بگویم پاپ – سنتی علیرضا افتخاری قرار می گیرد . با وجود آنکه در اینسرت آلبوم عبارت " برای اولین بار کار متفاوتی از افتخاری و خوشنود " نقش بسته است ولی واقعیت این است که این آلبوم هم در راستای سه آلبوم دیگری قرار می گیرد که این دو با هم به همکاری پرداخته اند . تنها تفاوت این آلبوم حضور تنظیم کننده های دیگری نسبت به آلبومهای پیشین می باشد .

یکی از ضعف های جدی آلبوم اشعار و ترانه های آن می باشد که به جز یکی دو تا از قطعات سایر آثار از ضعف در کلام و همچنین کهنه بودن موضوع و مضمون رنج می برند . استفاده مکرر از کلمه هایی چون " می " ، " ساقی " ، " مست " و ... که در مضمون نیز بی شباهت به هم نیستند موجب تکرار و کهنگی در کلام شده است . اگر قرار بر استفاده از شعر است که هم شاعران قدیمی و هم معاصر اشعار قوی با مضامین برجسته بسیار دارند و اگر قرار بر استفاده از ترانه است که بهتر این است که از ترانه های مناسب تری استفاده گردد .

مورد دیگر اصرار فریدون خوشنود بر بازخوانی کارهای پیش از انقلاب خود توسط خوانندگان حاضر است ، که در این آلبوم نیز قطعه سوم چنین سرنوشتی را داشته است .

پیش از این نیز بیان شد که افتخاری نخستین اجرای پاپ خود را با " رد خون " آغاز کرده است ، قطعه ای کاملا پاپ با ساختاری قوی و ماندگار . ولی در اجرای قطعات بعدی خود نه به سراغ تیم موفق رد خون رفت و نه چندان کاری این چنین پاپ اجرا کرد . اگر آن قطعه ترنس اجرا شده برای تیم سپاهان را فاکتور بگیریم که چندان جالب توجه هم نبود .

اگر هم آلبومی تلفیقی مورد نظر است باید مانند قطعه بسیار موفق " صیاد " ساخته دکتر چراغعلی عمل شود نه آثاری خنثی که تکرار مکررات است .

در مجموع این آلبوم کار قابل دفاعی است ولی در بین آثار افتخاری در رده متوسط قرار می گیرد .

امیدواریم اگر باز قرارشد این دو هنرمند آلبوم دیگری را تولید کنند واقعا کار متفاوتی باشد و دیگرتکرار همکاریهای پیشین نباشد ، آلبومی نه پاپ – سنتی ، بلکه کاملا پاپ با عوامل حرفه ای و فارغ از بازخوانیهای پیش از این .

 

 

 

 

 

تازه ترین آلبومهای پاپ مجاز منتشر شده :

 

 

توسل = مهدی اکبری – نخستین آلبوم این خواننده در گونه موسیقی پاپ مذهبی اواخر آذرماه منتشر گردید .

 

حضور 2 = محمد اصفهانی – دومین آلبوم تصویری کنسرت محمد اصفهانی هفته اول دی ماه منتشر شد .

 

 

 

هشدار : استفاده از مطالب این وبلاگ به هر نحو ، بدون ذکرنام وبلاگ و مدیر آن ممنوع است .

 

 

نظرسنجی

 

اولین و تنها وبلاگ نظرسنجی موسیقی پاپ ایرانی برگزار می کند

دوستان گرامی ؛ جهت شرکت در نظرسنجی انتخاب 10 آلبوم برتر پاپ مجاز و همچنین انتخاب تعدادی از برترین خواننده های پاپ مجاز به وبلاگ www.music82.persianblog.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

نویسنده : alireza bahmyari ; ساعت ۱۱:٥٧ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۱٠/۱٢
comment نظرات () لینک