رویدادهای موسیقی پاپ ایرانی


+ یادی از محمد نوری

یادی از محمد نوری

 

تاریخچه موسیقی پاپ در ایران

------------------------------

 

برای بررسی تاریخ آغاز موسیقی پاپ در ایران باید به سالهای دهه بیست خورشیدی برگشت .گرچه روایت های گوناگونی از اولین قطعات اجرا شده پاپ در ایران ذکر شده است ولی با اندکی تامل می توان نخستین خواننده ها و آثار را پیدا کرد و روایت درستی از تاریخ به رشته تحریر درآورد .

موسیقی پاپ در ایران در آغاز به دو شاخه تقسیم می شود : پاپ سنتی که عامیانه شهری را شامل می شد و مبدع آن جواد بدیع زاده است . بخشی دیگر که برگرفته از موسیقی فرنگ ونوعی از کارهای سبک غربی بود که با کسانی چون نعمت الله مین باشیان ، جمشید شیبانی و حمید قنبری آغاز شد . قرار بود شیبانی ، پرویز خطیبی و کریم فکور به انگلیس بروند و صفحه هایی از موسیقی پاپ را ضبط کنند که نتوانستند این کار را انجام دهند ولی در همین اثنا نعمت مین باشیان و حسین استوار به هند رفتند و چند کار پاپ ضبط کردند و دست پر برگشتند .

پس با این گفته ها نعمت مین باشیان با ترانه دلبر اولین خواننده تاریخ موسیقی پاپ ایران محسوب می شود.  

دوره دوم موسیقی پاپ ایران به ترتیب با حضور محمد نوری – ویگن – منوچهر سخایی و عباس مهرپویا شروع می شود که کارهای آنها تفاوتهایی با نسل قبلی داشت .

 

همچنین در سال 1323 مجید محسنی که به عنوان پیش پرده خوان شناخته می شد براساس ترانه ای به نام ( مرا ببخش ) که از خواننده ای خارجی شنیده بود سفارش شعری را به پرویز خطیبی می دهد و با همان ملودی کار را اجرا می کند . این اولین و آخرین ترانه ای بود که محسنی خواند و برخی معتقدند آغازگر غیررسمی موسیقی پاپ در ایران توسط مجید محسنی بنا نهاده شده است .

برخی جواد بدیع زاده را اولین خواننده پاپ ایرانی می دانند و پس از آن حمید قنبری ، جمشید شیبانی و منوچهر شفیعی به ترتیب از اولین خوانندگان پاپ ایران به شمار می روند.

پس در یک نمای کلی می توان از جواد بدیع زاده ، نعمت مین باشیان ، مجید محسنی ، حمید قنبری ، جمشید شیبانی و منوچهر شفیعی به عنوان آغازگران دوره اول موسیقی پاپ در ایران نام برد ، که البته این نوع موسیقی را به صورت جدی ادامه ندادند و هر یک به رشته دیگرهنری پرداختند و پس از آنها خوانندگان دیگری موسیقی پاپ را به صورت جدی تری دنبال کردند .

. در واقع این چند نفربه دوره اول این نوع موسیقی در ایران تعلق داشتند که همگی هم از دنیا رفته اند . دوره دوم موسیقی پاپ ایران به ترتیب با حضور محمد نوری – ویگن – منوچهر سخایی و عباس مهرپویا شروع می شود که کارهای آنها تفاوتهایی با نسل قبلی داشت .

در حال حاضر فقط منوچهر سخایی از دوگروه فوق در قید حیات است .

پس از اینکه چند خواننده گروه دوم نسل اول موسیقی پاپ در ایران کار خود را به شکل حرفه ای شروع کردند ، این موسیقی شکل جدی تری به خود گرقت و نسلهای بعدی نیز وارد این موسیقی شدند .

مطلب فوق موید این نکته است که محمد نوری جزوپیشگامان و مهمترین خوانندگان موسیقی پاپ در ایران محسوب می شده است .

نوری که از دهه 20 کار خود را شروع کرد طی دهه های 30 و 40 در اوج معروفیت و همچنین اجرای آثار خود می باشد . وی در دهه 50 کم کار تر می شود و با وقوع انقلاب اسلامی نیز تا سال 68 کار جدیدی را اجرا نمی کند . وی در زمستان 68 با همکاری فریبرز لاچینی به عنوان آهنگساز و احمد رضا احمدی که دکلمه اشعار نیما پوشیج را برعهده دارد کار خود را دوباره آغاز می کند و تا سال 80 طی یک دهه 9 آلبوم موسیقی را وارد بازار می کند .

آلبوم شناسی :

---------------

1 – در شب سرد زمستانی = در این آلبوم دو قطعه باکلام توسط نوری اجرا می شود ، در بالا در مورد این آلبوم توضیح داده شد .

2 – آوازهای سرزمین خورشید = 10 قطعه توسط لاچینی در این آلبوم ساخته شد که به اجرا در آمد .

3 – دلاویزترین = موسیقی توسط محمد سریر ساخته شد . اشعاری از تورج نگهبان ، فریدون مشیری ، حمید مصدق ، وحید ادیبی و ... به اجرا در آمد . شامل 9 قطعه بود .

4 – در ماه باران = موسیقی : شهرام گلپریان – اشعار : علی اصغر محتاج – 7 قطعه

5 – جاودانه با عشق ( یادمان 5 دهه صدای ماندگار )  = موسیقی : محمد سریر – اشعار : شیون فومنی – مشیری – سعدی – احمد کسیلا – محمد سریر – 8 قطعه

6 – جلوه های ماندگار = موسیقی : سریر – 9 قطعه

7 – شکوفه خاطرات = تنظیم : گلپریان – آهنگ : کامبیز مژدهی – ناصر حسینی – علی اکبر دلبری – شیرازی – اشعار : رویایی – توللی – سرتیپ پور – نوری – میکده – 9 قطعه

8 – چراغی در افق = موسیقی : سریر – با همکاری : کامبیز روشن روان – اشعار : مشیری – ادیبی و ... – 8 قطعه

9 – شکوفه در شکوفه = موسیقی : گلپریان – آهنگ = اکبر محسنی – عباس مهرپویا – ناصر حسینی – اشعار : کریم فکور – منوچهر میکده – فروغ فرخزاد – فرید احمدی – ابراهیم نوارلو – رویایی .

 

نوری و ایران

--------------

یکی از شاخصه های اصلی آثار محمد نوری اجرای کارهای ماندگار در مورد ایران است . وی چندین کار میهنی اجرا کرده است که همگی آنها با استقبال مخاطبان مواجه شده است .

از مهمترین آثار استاد نوری که در مورد ایران اجرا شده است می توان به این کارها اشاره کرد :

ای وطن ( با تو هستم ای وطن ، ای خورشید جاوید من )

ایران ایران ( در روح و جان من ، می مانی ای وطن ) شعر : تورج نگهبان - موسیقی : سریر

سرزمین محبوب من ( ای عشق جاویدان ، ایران خوب من ، ایران ) موسیقی : گل پریان

سفر برای وطن ( ما برای پرسیدن نام گلی ناشناس ، چه سفرها کرده ایم ) شعر : نادر ابراهیمی

نوری و صدا و سیما

--------------------

 

محمد نوری گرچه جزو خوانندگان صدا و سیما محسوب نمی شد و به طور مستقیم با این سازمان همکاری نمی کرد ( البته دو آلبوم چراغی در افق و جاودانه با عشق توسط شرکت سروش منتشر گردید ) ولی آثار وی از این رسانه به صورت مداوم طی این سالها پخش می شد و جزو هنرمندانی بود که تعداد فراوانی از کارهایش به گوش مردم می رسید . همچنین رادیو پیام کارهای قدیمی وی را که پیش از انقلاب اجرا شده اند را نیز بعضا پخش می کند . کارهایی که ساختاری پاپ تر نسبت به کارهای تازه تر داشتند . محمد نوری سال 85 به عنوان چهره ماندگار انتخاب شد و در این مراسم قطعه معروف سفر برای وطن را با پیانوی علیرضا شفقی نژاد اجرا کرد . این کلیپ صدها بار از تلویزیون پخش شده است .

نکته هایی دیگر از محمد نوری :

-----------------------------------

* دو قطعه منتشر نشده با صدای نوری که توسط گلپریان ساخته شده است موجود است که به صورت آزمایشی توسط این خواننده اجرا شده است .

* علیرضا شفقی نژاد به مدت 10 سال رهبر ارکستر نوری بود .

* استاد نوری پس از زلزله بم به صورت رایگان در سالن میلاد به اجرای برنامه پرداخت و یک هفته بعد در کرمان کنسرتی را برگزار کرد .

* محمد نوری با هواپیما سفر نمی کرد و برای اجرای برنامه در شهرهای مختلف از ماشین یا قطار استفاده می کرد .

* وی در سال 1375 کنسرتی را در کشور امریکا برگزار کرد .

* استاد نوری سالها معلم زبان انگلیسی بود .

* تا قبل از سالهای 82-83 که مجوز صدا برای خوانندگان صادر میشد یکی از کسانی که تست صدا از خوانندگان تازه کار می گرفت استاد نوری بود .

* وی شاگردان فراوانی را طی این سالها تربیت کرد که معروف ترین شاگرد وی که از سال 73 به عنوان شاگرد و پس از آن به عنوان همکار وی فعالیت می کرد محمد رضا صادقی بود .

* کیومرث پوراحمد فیلمی سینمایی گل یخ را بر اساس زندگی محمد نوری نوشت و از این خواننده خواست تا در این فیلم بازی کند که نوری این پیشنهاد را نپذیرفت .

* آخرین اجرای عمومی نوری در مراسم اختتامیه جشنواره موسیقی فجر در سال 87 بود .

* شرکت نی داوود مجموعه ای شامل 5 سی دی از کارهای نوری را در دست انتشار دارد .

* محمد سریر یک آلبوم موسیقی با صدای نوری آماده کرده بود که هنوز این مجموعه منتشر نشده است .

 -----------------------------

نظر هنرمندان در مورد نوری :

------------------------------

 

عارف در مصاحبه ای از جایگاه استاد نوری در موسیقی ایران می گوید . بخشی از این مصاحبه :

در دوره اى که شما مى خواندید تا پیش از دهه پنجاه، دوره اى بود که بیشتر، صداهاى مخملى به گوش مى رسید، چه چیزى آقاى محمد نورى را در قبال سایر خوانندگان هم نسل اش که در آن دوره مى خواندند،‌ منحصر به فرد کرده بود؟

سبک و کار آقاى نورى مورد مشابه اى نداشت و ایشان هیچوقت تابع بازار و مارکت و این جور چیزها نبودند. کار خودشان را مى کردند، حتى استاد بودند و موسیقى تدریس مى کردند. مى دانستند که چه جورى باید نفس بکشند و چه جورى بایستى صدا را از حنجره بیرون بدهند.

ایشان یک حدى براى صدایشان مشخص کرده بودند و اصرارى به این که نت ها را بالا ببرند نداشتند. اصلا هم سعى نمى کردند و اگر هم مى رفتند بسیار نرم و لطیف این کار را انجام مى دادند.

آقاى عارف، آیا در آن دوره اى که با هم در رادیو و تلویزیون ملى ایران همکار بودید، با همدیگر برخوردى داشتید و برنامه اى بوده که با هم دیگر داشته باشید ؟

ایشان هیچ زمانى در جشن هاى عمومى شرکت نمى کردند. کارهایشان به صورت کنسرت و خیلى فرهنگى و مشخص بود. در رادیو ترانه هاى ایشان را ماهى یک یا دو بار ضبط مى کردند و مثل ما به عروسى ها ومهمانى ها نمى رفتند.

به تعبیر عارف، دیگر خواننده هم دوره محمد نورى، از اساس این تفاوت را مى شد در سبک و شیوه اجراى محمد نورى دید.

عارف: ایشان در عین این که درست مى خواندند و اپراخوانى مى کردند و یک صداى خوب تنور داشتند، سعى مى کردند به ترانه هاى محلى نزدیک شوند و فرقشان با ویگن این بود که ویگن ترانه هاى روز را مى خواند ولى محمد نورى راهش را از روز اول درست رفت و تا آخرش هم درست به انجام رساند.»

 

همچنین منوچهر سخایی دیگر خواننده قدیمی از آغاز کار نوری می گوید :

گهگاه این آهنگ ها پخش مى شد، آن هم مثلاً یا برنامه ارتش بود، برنامه هایى که خارج از کادر رادیو بود، اینها گاهى وقتها از این کارها مى کردند. آقاى محمد نورى که خواننده بسیار خوبى هم بود، ایشان در برنامه ارتش برنامه هایش را اجرا مى کرد. توى خود رادیو میدان نمى دادند. با اینکه ایشان کارش هم خیلى خوب بود. بعد رادیو آن موقع تصمیم گرفت ماهى یکى دو تا از این جور آهنگ ها را اجازه پخش دهد. خیلى سخت گیرى مى کردند که این یکى دو نفر که باشند. انتخابى که کردند یکى آقاى نورى بود و یکى آقاى ویگن.»

 

محمود خوشنام کارشناس موسیقی ، در مورد محمد نوری چنین می گوید : محمد نوری پس از فراگیری‌ مبانی موسیقی، پای بر صحنه اجرا نهاده و از همان آغاز با صدای باریتون مایل به باس به خواندن ترانه‌های متفاوت در عرصه موسیقی سبک روی آورده است. متفاوت، هم از نظر اندیشه شاعرانه و هم از نظر پیوند آن با آهنگ‌های دل‌انگیز و پر شور که برخی از آن‌ها از دل موسیقی روستایی ایران به در آمده است.

محمد نوری کار ترانه‌خوانی را با " گل مریم" یا آن گونه که در زبان مردم جا افتاده، جان مریم، آغاز کرده و یا دست کم با این ترانه پای در راه شهرت نهاده است. ترانه‌ای که آهنگ آن رگه‌هایی از موسیقی شمال ایران را در خود دارد و ساخته کامبیز مژدهی است.

محمد نوری هیچگاه نمی‌خواست او را خواننده موسیقی پاپ بدانند. به گفته او موسیقی پاپ متعلق به یک فرهنگ دیگر است. حالا هم وضع آشفته‌ای پیدا کرده و عوارضش دامن ایران را هم گرفته است. آنچه را که او می‌خواند باید نوعی موسیقی ملی علمی شده، نوعی موسیقی سبک فاخر به شمار آورد.

 

------------------------------------------------------------------------------

 

جدیدترین آلبوم های پاپ مجاز منتشر شده :

1 – رز سیاه = مجید شادکام : اولین آلبوم این خواننده هفته نخست مرداد منتشر شد .

2 – گروه دارکوب ( همایون نصیری ) = اولین آلبوم این گروه هفته اول مرداد منتشر شد . سبک کاری این گروه تلفیقی و محلی است که بر محوریت سازهای کوبه ای بنا نهاده شده است . . دو قطعه توسط مهران مدیری و دو کار توسط حامد بهداد اجرا شده است . بقیه آثار بدون کلام می باشد .

 

 

نظرسنجی

 

اولین و تنها وبلاگ نظرسنجی موسیقی پاپ ایرانی برگزار می کند :

دوستان گرامی ؛ جهت شرکت در نظرسنجی انتخاب 10 آلبوم برتر پاپ مجاز و همچنین انتخاب تعدادی از برترین خواننده های پاپ مجاز به وبلاگ www.music82.persianblog.ir مراجعه نمایید.

 

 

نویسنده : alireza bahmyari ; ساعت ۱:۱٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٥/۱۸
تگ ها: محمد نوری
comment نظرات () لینک